Chủ nhật, 30/08/2015 08:29

Học ăn học nói, học gói học mở

Mọi người khuyên nhau, dạy bảo con cái của mình phải biết “học ăn học nói, học gói học mở”, tức là học hỏi để sống lịch sự, tế nhị, biết đối nhân xử thế; thành thạo các việc.

 

“Học ăn học nói” thì đã rõ và ai cũng hiểu. Chả là “lời nói gói vàng” nhưng “lời nói chẳng mất tiền mua” cho nên phải lựa  chọn “lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”. Cụ thể hơn, ta còn nhận  được những lời khuyên bảo quý giá, lệ như “ăn nên đọi, nói nên lời”, “ăn trông nồi, ngồi trông hướng”, v.v.

 

  Học ăn học nói là vậy và rất cần thiết với cuộc sống. Nhưng “học gói học mở” là gì, liên quan như thế nào với cách sống, lối sống?

 

Các cụ kể rằng, ở Hà Nội, trước đây một số gia đình giàu sang thường gói nước chấm vào lá chuối xanh đặt vào cái chén xinh bày lên mâm. Lá chuối tươi giòn, dễ gãy rách khi gập gói, dễ tung bật khi mở tháo. Người gói phải khéo tay mới gói được. Người ăn phải biết cách mở gói nước chấm sao cho khỏi bắn tung tóe ra ngoài chén, và bắn vào quần áo người ngồi bên cạnh. Biết gói, biết mở trong trường hợp này được coi là một tiêu chuẩn của con người khéo tay, lịch thiệp. Như vậy, để biết gói nước chấm và biết mở gói nước chấm ra ăn đều phải học.

 

Trong đời sống hằng ngày,  người ta thường dùng thành ngữ “học ăn học nói” bên cạnh thành ngữ “học gói học mở” để diễn đạt ý trên. Phải chăng, dạng “học ăn học nói” ngắn gọn, dễ nhớ? Mặt khác, nghĩa của thành ngữ thường có thể tri giác được chỉ nhờ vào việc nắm hiểu, liên hệ ngữ nghĩa với phần đầu của nó.

 

“Bọn giai làng thì na ná nhau, cũng học ăn học nói, cũng bắt chước cái giọng phệnh phạo của bọn đàn anh” .

                                                                                                 

                                                                                                                 (Vũ Trọng Phụng, “Giông tố”)

 

 

Nguồn:  Kể chuyện thành ngữ, tục ngữ -  Hoàng Văn Hành chủ biên

             NXB KHXH , Hà Nội 2002

Print

Gửi bình luận của bạn

Họ và tên (*) Email
Mã bảo vệ (*)
Nội dung (*)

Xem lời bình

1

Nguyễn Mạnh nHừng

Giải thích thế là chưa chuẩn lắm bác à. Học ăn: Nghĩa đen: ăn uống. Ăn trông nồi, ngồi trông hướng, ăn nhìn nhau mà ăn. Nghĩa bóng: ăn chia nhau một cái gì đó, ăn cho đều, chia cho bằng. chứ đừng mang tiếng ăn tham, ăn cháo đá bát. Học nói: Các cụ nhấn mạnh một từ cực kỳ đắt: "Lựa" Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau. Học gói: Nghĩa đen là gói món đồ, như gói bánh trưng,... Nghĩa của các cụ là học cách giữ mình.Sống hòa nhập, ko hòa tan,... Học mở: nghĩa đen là mở món đồ, mở theo trình tự. Nghĩa bóng là sống cởi mở với mọi người. đối nhân xử thế. Học ăn học nói học gói học mở là như thế đấy. chứ ko phải gói mở nước chấm đâu bạn ak.

2

lê hồng hải

hay

Trang chủ | Giới thiệu | Thông báo | Tin tức | Chương trình | Dạy và học tiếng | Văn hóa & Ngôn ngữ | Thư mục chọn lọc | Giải trí | DV | Thư viện ảnh | Liên hệ | Diễn đàn